آمدن بعضى جمله‌ها گرديده است و كاربرد تعبيرات عاميانهء ناخوشايند نيز در ترجمه‌اى ديگر به اعتبار آن خدشه وارد كرده است و برعكس ، تبحّر همراه با دقّت نظر برخى از مترجمان حاصل كارشان را ارزشمند جلوه داده است . البتّه ، مخفى نماند كه عموما متن ترجمه‌ها در تمامى مجلّدات از جهت صورى هماهنگ و يكدست نبوده و در آرايش صفحات ذوق و سليقه به كار نرفته است . در هرحال ، نگارنده به لحاظ حجم زياد غيرمتعارف كتاب و كثرت مترجمان و نيز به منظور تسريع در كار تصميم گرفت كه از همكارى ويراستارانى در ويرايش فنّى بهره گيرد تا لااقل به حكّ و اصلاح رسم الخط فارسى و رعايت ضوابط نقطه‌گذارى و تنظيم ارجاعات و مواردى از اين قبيل اهتمام ورزند . در اين‌باره با چهار تن از دوستان فاضل مذاكره به عمل آمد و همگى اظهار تمايل به همكارى كردند . بيدرنگ دستور العملى تهيه و تكثير شد و در اختيار همكاران قرار گرفت و مرحلهء مقدماتى كار آغاز گرديد و پس از مدّتى ويرايش صورى بيست مجلد انجام پذيرفت و دو مجلد نيز به جهت مشكل نگارشى دست نخورده باقى ماند . پس از اين مرحله ، ويرايش اساسى پردامنهء محتوايى و زبانى با تمام دشوارىها و پيچيدگىهايش در پيش بود كه از وظايف راقم اين سطور به شمار مىرفت . بدين منظور ، وى كار خود را از مقابلهء متن ترجمه با اصل عربى آن آغاز كرد و همزمان به ويرايش زبانى پرداخت و در اثناى كار با ناهماهنگى در عملكرد همكاران و اعمال سليقه‌هاى گوناگون مواجه شد و خود را ملزم ديد كه به موازات ويرايش محتوايى و زبانى در رفع نقايص و تكميل نواقص نوظهور همّت گمارد و با عزمى جزم كار را به گونه‌اى سامان دهد كه حتى المقدور نثر ترجمه از نظر فنى يكدست و يكنواخت گردد . البتّه ، هرچند كه اين كار علمى گستردهء توانفرسا سالها به طول انجاميد و پس از طىّ مراحل حروف‌نگارى و صفحه‌آرايى و نمونه‌خوانى به زيور چاپ آراسته شد ، امّا نگارنده در ويرايش با كاستىها و افزودگىها و كاربرد روشهايى نامطلوب و تعابيرى نامأنوس و اشكالات و ابهاماتى روبرو بود كه بسيارى از آنها به هنگام مقابلهء ترجمه با